Qələm surəsi

نٓ ۚ وَٱلْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ

Nun. And olsun qələmə və qələmə alınanlara!

مَآ أَنتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ

Məhz Rəbbinin mərhəmətinə görə sən dəli deyilsən.

وَإِنَّ لَكَ لَأَجْرًا غَيْرَ مَمْنُونٍ

Şübhəsiz ki, sənin üçün tükənməz bir mükafat hazırlanmışdır.

وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ

Həqiqətən də, sən böyük əxlaq sahibisən!

فَسَتُبْصِرُ وَيُبْصِرُونَ

Sən də görəcəksən, onlar da –

بِأَييِّكُمُ ٱلْمَفْتُونُ

hansınızın dəli olduğunu.

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعْلَمُ بِٱلْمُهْتَدِينَ

Şübhəsiz ki, Rəbbin Onun yolundan azanları və haqq yolda olanları daha yaxşı tanıyır.

فَلَا تُطِعِ ٱلْمُكَذِّبِينَ

Elə isə haqqı yalan sayanlara güzəştə getmə.

وَدُّوا۟ لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ

Müşriklər istəyirlər ki, sən onlara güzəşt edəsən, onlar da sənə güzəşt etsinlər.

وَلَا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَّهِينٍ

İtaət etmə hər tez-tez and içənə, alçağa,

هَمَّازٍ مَّشَّآءٍۭ بِنَمِيمٍ

qeybət edənə, dedi-qodu yayana,

مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ

xeyrə mane olana, həddi aşana, günahkara,

عُتُلٍّۭ بَعْدَ ذَٰلِكَ زَنِيمٍ

daş ürəkliyə, bunlardan sonra da başqasının adını mənimsəyən fırıldaqçıya –

أَن كَانَ ذَا مَالٍ وَبَنِينَ

o adam var-dövlət və oğul-uşaq sahibi olsa belə.

إِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِ ءَايَـٰتُنَا قَالَ أَسَـٰطِيرُ ٱلْأَوَّلِينَ

Ayələrimiz ona oxunduğu zaman: “Bu, keçmişdəkilərin əsatirlərindəndir!” – deyər.

سَنَسِمُهُۥ عَلَى ٱلْخُرْطُومِ

Biz onun burnuna damğa vuracağıq.

إِنَّا بَلَوْنَـٰهُمْ كَمَا بَلَوْنَآ أَصْحَـٰبَ ٱلْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا۟ لَيَصْرِمُنَّهَا مُصْبِحِينَ

Həqiqətən, Biz bağ sahiblərini sınağa çəkdiyimiz kimi onları da sınağa çəkdik. O zaman bağ sahibləri səhər açılanda bağda olan meyvələri mütləq dərəcəklərinə and içmişdilər

وَلَا يَسْتَثْنُونَ

və heç bir istisna da etməmişdilər (“inşallah” deməmişdilər).

فَطَافَ عَلَيْهَا طَآئِفٌ مِّن رَّبِّكَ وَهُمْ نَآئِمُونَ

Onlar yuxuda ikən Rəbbinin əzabı o bağı bürüdü.

فَأَصْبَحَتْ كَٱلصَّرِيمِ

Bağ yanıb zülmət gecə kimi qapqara oldu.

فَتَنَادَوْا۟ مُصْبِحِينَ

Onlar səhər qalxdıqda bir-birlərini çağırdılar:

أَنِ ٱغْدُوا۟ عَلَىٰ حَرْثِكُمْ إِن كُنتُمْ صَـٰرِمِينَ

“Əgər meyvə dərəcəksinizsə, bağınıza erkən gedin!”

فَٱنطَلَقُوا۟ وَهُمْ يَتَخَـٰفَتُونَ

Onlar bağa yollandılar, yol boyu da bir-birlərinə belə pıçıldayırdılar:

أَن لَّا يَدْخُلَنَّهَا ٱلْيَوْمَ عَلَيْكُم مِّسْكِينٌ

“Bu gün oraya – yanınıza heç bir kasıb girməsin!”

وَغَدَوْا۟ عَلَىٰ حَرْدٍ قَـٰدِرِينَ

Onlar bu məqsədlə kasıbları bağa buraxmamağa qadir olacaqlarını zənn edib erkən getdilər.

فَلَمَّا رَأَوْهَا قَالُوٓا۟ إِنَّا لَضَآلُّونَ

Bağı görəndə isə belə dedilər: “Deyəsən, biz düz gəlməmişik!

بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ

Xeyr! Biz bu bağın xeyrindən məhrum olmuşuq!”

قَالَ أَوْسَطُهُمْ أَلَمْ أَقُل لَّكُمْ لَوْلَا تُسَبِّحُونَ

Onların ən insaflısı dedi: “Məgər mən sizə Allahın şəninə təriflər söyləyin deməmişdimmi?”

قَالُوا۟ سُبْحَـٰنَ رَبِّنَآ إِنَّا كُنَّا ظَـٰلِمِينَ

Onlar dedilər: “Rəbbimiz pakdır, müqəddəsdir! Həqiqətən də, biz özümüzə zülm etmişik!”

فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ يَتَلَـٰوَمُونَ

Onlar dönüb bir-birlərini qınamağa başladılar

قَالُوا۟ يَـٰوَيْلَنَآ إِنَّا كُنَّا طَـٰغِينَ

və dedilər: “Vay halımıza! Biz həddi aşanlarıq!

عَسَىٰ رَبُّنَآ أَن يُبْدِلَنَا خَيْرًا مِّنْهَآ إِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا رَٰغِبُونَ

Ola bilsin ki, Rəbbimiz bizə bu bağın əvəzinə ondan daha yaxşısını versin. Əlbəttə, biz Rəbbimizə yönəlirik”.

كَذَٰلِكَ ٱلْعَذَابُ ۖ وَلَعَذَابُ ٱلْـَٔاخِرَةِ أَكْبَرُ ۚ لَوْ كَانُوا۟ يَعْلَمُونَ

Dünyadakı əzab belədir. Axirət əzabı isə daha böyükdür! Kaş biləydilər!

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ

Şübhəsiz ki, müttəqilər üçün Rəbbin dərgahında Nəim bağları hazırlanmışdır.

أَفَنَجْعَلُ ٱلْمُسْلِمِينَ كَٱلْمُجْرِمِينَ

Biz heç müsəlmanları günahkarlara tay tutarıqmı?

مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ

Sizə nə olub, necə hökm verirsiniz?

أَمْ لَكُمْ كِتَـٰبٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ

Yoxsa sizin elə bir kitabınız vardır ki, üsyankarla itaətkarın eyni olduğunu ondan oxuyursunuz?

إِنَّ لَكُمْ فِيهِ لَمَا تَخَيَّرُونَ

Ya da onda bəyəndiyiniz hər bir şeyin sizin olacağı yazılmışdır?

أَمْ لَكُمْ أَيْمَـٰنٌ عَلَيْنَا بَـٰلِغَةٌ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَـٰمَةِ ۙ إِنَّ لَكُمْ لَمَا تَحْكُمُونَ

Yaxud Bizimlə Qiyamət gününədək əhd bağlamısınız ki, istədiyiniz hər şey sizin olacaqdır?

سَلْهُمْ أَيُّهُم بِذَٰلِكَ زَعِيمٌ

Onlardan soruş ki, kim buna zamin duracaqdır?

أَمْ لَهُمْ شُرَكَآءُ فَلْيَأْتُوا۟ بِشُرَكَآئِهِمْ إِن كَانُوا۟ صَـٰدِقِينَ

Yoxsa onların şərikləri vardır? Əgər doğru danışırlarsa, onda qoy şəriklərini gətirsinlər.

يَوْمَ يُكْشَفُ عَن سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ

Ayağın açılacağı və onlar səcdəyə çağırılacaqları, lakin buna qadir ola bilməyəcəkləri gün –

خَـٰشِعَةً أَبْصَـٰرُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ۖ وَقَدْ كَانُوا۟ يُدْعَوْنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ وَهُمْ سَـٰلِمُونَ

onların baxışları yazıq görkəm alacaq, özlərini də zillət bürüyəcəkdir. Hərçənd ki, onlar dünyada ikən sağ-salamat halda səcdə qılmağa dəvət olunurdular.

فَذَرْنِى وَمَن يُكَذِّبُ بِهَـٰذَا ٱلْحَدِيثِ ۖ سَنَسْتَدْرِجُهُم مِّنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ

Bu Sözü yalan sayanları Mənim öhdəmə burax. Biz onları tovlayıb bilmədikləri bir yöndən tədricən əzaba sürükləyirik.

وَأُمْلِى لَهُمْ ۚ إِنَّ كَيْدِى مَتِينٌ

Hələlik Mən onlara möhlət verirəm. Şübhəsiz ki, Mənim kafirlər üçün qurduğum hiyləm çox güclüdür.

أَمْ تَسْـَٔلُهُمْ أَجْرًا فَهُم مِّن مَّغْرَمٍ مُّثْقَلُونَ

Yoxsa sən onlardan bir muzd istəyirsən və onlar da ağır bir borca düşüblər?

أَمْ عِندَهُمُ ٱلْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ

Yoxsa qeyb onların əlindədir və onlar da ona baxıb istədiklərini yazırlar?

فَٱصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُن كَصَاحِبِ ٱلْحُوتِ إِذْ نَادَىٰ وَهُوَ مَكْظُومٌ

Sən öz Rəbbinin hökmünə səbir et və balıq sahibi Yunus kimi olma! O zaman o, qəm-qüssə içində Rəbbinə dua etmişdi.

لَّوْلَآ أَن تَدَٰرَكَهُۥ نِعْمَةٌ مِّن رَّبِّهِۦ لَنُبِذَ بِٱلْعَرَآءِ وَهُوَ مَذْمُومٌ

Əgər Rəbbinin mərhəməti ona yetişməsəydi, o, qınanmış halda heç bir bitki bitməyən boş yerə atılacaqdı.

فَٱجْتَبَـٰهُ رَبُّهُۥ فَجَعَلَهُۥ مِنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ

Lakin Rəbbi onu seçib əməlisalehlərdən etdi.

وَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَـٰرِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا۟ ٱلذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجْنُونٌ

Həqiqətən, kafirlər Zikri (Quranı) eşitdikləri zaman öz baxışları ilə az qala səni gözə gətirələr. Onlar çarəsizlikdən: “O, dəlidir!” – deyirlər.

وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعَـٰلَمِينَ

Halbuki bu Quran aləmlər üçün öyüd-nəsihətdən başqa bir şey deyildir.